Voorraadschuren vol verhalen

In het najaar van 2009 loop ik mijn 500ste een-op-eer wandeling op de Sallandse heuvelrug. Ik heb zoveel verhalen gehoord, zoveel zakdoeken uitgedeeld en heb welhaast geen oordeel meer, ik ben mild geworden. Alles weten is alles begrijpen.

René, een goede vriend, vraagt mij: 'Wat kun je over de mens die je hebt ontmoet tijdens de wandelingen vertellen?' Ik kan niks anders bedenken dan het volgende:                                                 

'Zowel de secretaresse, de zwerver, de bestuursvoorzitter, de lerares als de miljonair en de muzikant, kortom, alle rangen en standen van alle leeftijden hebben uiteindelijk allemaal hetzelfde gezicht, dezelfde stem en uiteindelijk ook maar een en dezelfde wens: thuis zijn bij zichzelf en dus bij de ander.
Ik heb in die zin maar met één mens gelopen,...wat lijken we toch allemaal op elkaar.'

In een donkere periode van mijn ziekzijn lees ik 'Boodschappen van leven uit de dodencel' van dr. Pierre Pradervand. Hij heeft vele titels op zijn naam die in de kern gaan over zich inzetten voor het creëren van een meer rechtvaardige, zorgzame en vriendelijke samenleving, menselijker. In zijn hoedanigheid van vrijwilliger bezoekt hij gevangenissen, en onderhoudt hij contact met een onschuldige gevangene. Het boek vertelt het verhaal van de ter dood veroordeelde gevangene (en medeauteur) Roger McGowen en zijn spirituele weg. Ik heb hier toen enorm veel kracht uitgehaald. Het is voor mij nog altijd zo waardevol, zo essentieel dat ik een aantal passages van zijn benadering van integriteit wil delen: ‘Integriteit1 is een staat van zijn. Zij verbindt zich altijd aan haar hoogste gevoel van waarheid en aan haar eigen visie, koste wat kost. Zij resoneert met ons diepste wezen en geeft zich voor geen centimeter gewonnen, ongeacht de persoon of instelling die tegen ons ingaat. En dat niet uit koppigheid, maar door de kalme moed van een innerlijke stem die ons zegt: Wees boven alles trouw aan jezelf

Integer zijn houdt in dat je op elk moment jouw idee van wat rechtvaardig is, verdedigt, wat de consequenties ook mogen zijn, hoe eenzaam je weg ook is. Integer zijn is de waarheid ‘nog hardop durven vertellen’ (zoals de Quakers zeggen), als het beter voor je zou zijn je mond te houden. Dat betekent vasthouden aan de waarheid als iedereen een compromis accepteert of zegt: ‘Het is niet zo belangrijk.’ Integriteit, dat is weigeren water bij de wijn van de waarheid te doen om een geliefde te vriend te behouden, te kalmeren of zijn/haar goedkeuring te krijgen. Boven alles is integriteit het weigeren om jezelf voor de gek te houden, tegen jezelf te liegen of in het halfduister van een halve waarheid te blijven zitten. Je kunt tegen anderen liegen, of ze om de tuin leiden – en daar vergiffenis voor krijgen. Maar als jij jezelf voorliegt, wie vergeeft je dan? Zichzelf voor de gek houden doodt het onderscheid dat de basis vormt voor een werkelijk oordeel en een deugdelijke keus. Bewust vermijden van wat je weet wat waar is, of jezelf wat voorliegen is een zonde tegen de ziel, die in eenieder huist.

Integriteit, het meest intieme centrum van de essentie van ons wezen, is het merg van onze identiteit, de basis van onze kwaliteiten, te beginnen met de liefde. Dus, als de storm loeit of de verleider mompelt: ‘We moeten tot een compromis komen’, en probeert ons die uitdagingen te laten vermijden, zullen we koste wat kost trouw blijven aan, en vrienden worden met die innerlijke fontein die onze werkelijke integriteit is – want daar woont het leven.’ Niemand weet hoe laat het is. Een ziekte geeft wel een zekere urgentie om geen tijd verloren te laten gaan. De drie belangrijkste boodschappen uit Boodschappen van leven uit de dodencel zijn: – Je kunt ervoor kiezen om geen slachtoffer te zijn en de volle verantwoordelijkheid voor je leven te nemen, wat er ook in je leven gebeurt. – Ieder van ons schept zijn eigen werkelijkheid door de wijze waarop we naar de gebeurtenissen, personen en omstandigheden kijken en ze interpreteren. Dus kun je, zelfs in de hel van de dodencel, rust vinden. – Liefhebben/vergeven is een keuze die je elk ogenblik kunt maken. Sta op uit je schaduw en wees vrij.

(Uit Boodschappen van leven uit de dodencel, Roger W. McGowen – Pierre Pradervand, p. 38–39, Ankh-Hermes, 2005. Dit onderdeel verscheen eerder in zijn boek Meer leven met minder, Ankh-Hermes, 2005).

De dame (we noemen haar Ineke) die mij bloed afneemt zegt mij na een gesprekje van een paar minuten: wat heeft u toch een rust bij u en wat hebben we fijn met elkaar gesproken.
Diezelfde middag belt ze mij en zegt: kan ik u alstublieft vanmiddag nog spreken, mijn zoon trouwt morgen en wanneer ik mij zo voel als nu kan ik daar niet heen.

Een paar uur later wandelen wij door het bos en ze vertelt mij haar verhaal.
Ze is nu 54 jaar oud en vanaf haar twaalfde is ze onder behandeling van psychiaters, psychologen en psychotherapeuten geweest en is ze tweemaal langdurig opgenomen in een inrichting. Welhaast alles wat in een leven mis kan gaan is haar overkomen, verwaarlozing, mishandeling, incest, scheidingen etcetera 

Binnen een half uur vraag ik haar geëmotioneerd: wat hebben al die ‘helpers’ niet gedaan? Ze kijkt me aan en zegt wijzend op de emotie op mijn gezicht: dit hebben ze niet gedaan, betrokken aandacht getoond.

Anderhalve week later krijg ik een mail:

Beste Johan,
Ik heb door onze wandeling een hele fijne bruiloft gehad, de dag was in één woord fantastisch, een heerlijk warm gevoel bleef bij mij de hele dag. Mijn zoon vroeg aan mij: wat is er toch, je bent zo anders?
Andere reacties waren... wat straal je! Het was te zien geweest dat ik genoot van alles en iedereen. Het is ongekend, ik heb meer rust en vertrouwen in mijzelf en ik weet dat ik niet meer zo snel overal op inspring. Er is een rust gebleven na ons gesprek waar ik van kan blijven genieten.

Een jaar later laat ik op een andere plek weer bloed afnemen voor onderzoek en de ‘jongedame’ die mij bloed afneemt zegt: "dag Johan". Ik herken haar niet. Ik ben Ineke, je kent me toch nog wel?

Lang verhaal kort:
Sinds onze wandeling gebruikt ze geen medicijnen meer, bezoekt geen enkele therapeut meer en ze ziet er wel tien jaar jonger uit en ze is gaan wandelen met mensen.
Bedankt Johan.

Ik mocht haar therapeut zijn en niets anders gedaan dan nabij zijn.

Onlangs was ik aanwezig bij de lezing van een “topmarketeer” die zeer bevlogen vertelde over zijn succesvolle nieuwe produkt. In de zaal was een hoog “grijze-pakken-gehalte”.
De man besloot met de woorden: “Je zou dus kunnen zeggen dat het vanaf nu niet meer gaat om de inhoud, nee mensen, vanaf nu gaat het echt om de verpakking, die blijkt toch telkens weer veruit de belangrijkste van die twee.” Een bijna tot tranen geroerd en dankbaar publiek gaf deze “wijze” man een ovationeel applaus.

Misschien de enige die niet meedeelde in de feestvreugde was mijn persoon en toen er gelegenheid werd geboden om een vraag te stellen, stak ik mijn hand op en stelde mijzelf voor en zei geen vraag te hebben, wel een opmerking, die luidde als volgt, “Bij uw laatste woorden over de mijns inziens inhoudsloze verpakking dacht ik aan mijn opa, die zou nu hebben opgemerkt, “Jong, jong, de leu bint de weg kwiet” wanneer de verpakking belangrijker is geworden dan de inhoud, dan is dat de wereld op zijn kop.

Opeens was ik een afvallige geworden in het gezelschap, iemand die misschien een zoete droom verstoorde. Ik stond nu letterlijk alleen maar wat voelde ik mij compleet!

Met dank aan mijn opa Lute Elhorst.

Dit verhaal is ook verschenen als column in het blad ‘Vertel eens’ en op de inspirerende website van Zinfo.

Jaloers op de zon?
Onlangs genoten een ondernemer en ik in alle stilte van de zonsopgang op de Sallandse Heuvelrug. Het moment had genoeg aan zichzelf.

Diezelfde zon is een trouwe bondgenoot in ons vaak hectische leven, komt altijd op tijd, waait met geen enkele wind mee en verwarmt ons alle dagen van ons leven.

Kunt u uzelf zijn, zoals de zon?
Eigen aard is immers goud waard en is juist niet volgens het boekje.

Echte verandering komt van binnenuit.
Laten we eens stilstaan bij het volgende:
• Zitten u en uw mensen op de juiste plek?
• Bewandelen u en uw organisatie nog steeds de juiste weg?
• Voelt u zich gezien en gehoord?

Het Latijnse movêre staat voor bewegen, enkele woorden die daarvan zijn afgeleid zijn: emotie wat gemoedsbeweging of ontroering betekent en motivatie wat staat voor beweegreden.
Geeft u uzelf of uw mensen genoeg reden om te bewegen?
Dan gaan dingen zonder moeite en automatisch in de goede richting.
Over natuurlijk leiderschap gesproken!

Midden jaren tachtig werd ik door een echte ondernemer aangenomen.
Nadat de zaak beklonken was vertelde hij me urenlang over zijn leven en spaarde zichzelf daarbij allerminst. Ik was verrast en vroeg hem waarom hij dat deed.
Overmand door emoties zei hij tegen mij: “Jij gaat niet voor mij werken, nee, wij gaan samen werken en daar hoort onvoorwaardelijk vertrouwen bij. Bij dat bedrijf heb ik mijn zakelijke opvoeding gehad en werd als het ware ondergedompeld in vertrouwen, telkens weer.
Inspiratie voor een levenlang, die tank is nooit meer leeg geraakt.

Een mens is meer dan vlees en bloed alleen, we hebben een hart (innerlijk) en dat is het allerbelangrijkste in ons leven. Vanuit je hart doe je goede en ware dingen.
Ondernemen in essentie is doen wat bij je past en wat je hart je ingeeft.

Geen gekopieerde wijsheid of tweedehands kennis, maar leven uit de eerste hand.
Wie ben ik? Wat kan ik en wat wil ik? Dit zijn bekende vragen. Er is echter geen te volgen route naar uzelf, het is de weg van het ongebaande pad. Uw eigen weg.

Wij lopen vaak een eindje mee op zo’n pad en dat is elke keer een voorrecht.
Essentis helpt mensen letterlijk en figuurlijk te bewegen naar hun essentie door bijvoorbeeld samen in de natuur te wandelen, daarvoor hebben we alle tijd en aandacht.

We zijn graag tot uw dienst.

Bij Maria, een goede vriendin, hebben ze een boerderij. Jarenlang gaan ze een hele dag op zomervakantie naar Ponypark Slagharen. Met tien personen opgepropt in een Kever. Het zijn geweldige dagen. Het ontbreekt hen aan niets. Eind jaren zestig gaan we met ‘Grote Vakantie’, helemaal naar Oostenrijk. We rijden dat hele eind met onze auto, een NSU Prins, maat Fiat 500. In de auto zitten mijn vader, mijn moeder, mijn zus en haar vriendinnetje en ik. Een hoog opgepakt imperiaal maakt het plaatje compleet. Onheilspellende (grote) stiltes vallen er voor in de auto bij het bedwingen van bergetappes, de auto rijdt dan bijna achteruit, maar gelukkig lukt het toch steeds opnieuw. Mijn opa en oma vinden het maar gekkigheid. Tegenwoordig wordt er in elk jaargetijde over de hele wereld gereisd, in de zomer skiën op Antarctica of in de winter zonnebaden op Bali. Alles kan de verwende consument bestellen op de eindeloos uitgebreide menukaart, behalve tevredenheid. Soms gaat het anders …

Ooit gaat de zomervakantie van vrienden niet door wegens ernstige gezondheidsproblemen in hun gezin. Grotendeels zijn ze aan huis gekluisterd. Het uitje van de dag is een blokje om in de buurt. Opeens hebben zij alle tijd van de wereld, voor zichzelf en voor elkaar. Vakantie komt van ‘vacatio’, wat letterlijk ‘leeg worden’ betekent, het vrij zijn van … De nare situatie neemt hen mee op een innerlijke reis met diepe inzichten en vergezichten tot gevolg, die zelfs nu hun dagen nog altijd (ver)vullen met dankbaarheid en inspiratie. Die zon schijnt altijd, zomers genieten, ongeacht het seizoen.

(Dit verhaal heb ik als columnist voor het blad Vertel eens geschreven).

The Secret? Of het geheim erachter! In alle openheid geef ik je wat Persoonlijks, om over na te denken, om er eens stil bij te staan. Waar kom je dan uit? Laat jij je kennen? Wat ben je voor iemand, wat wil je en wat kun je? Waar kom je vandaan en waar ga je naartoe? Vertel jij je verhaal … Veel gestelde vragen waar je niet verder mee komt, want wie geeft het antwoord? Een ander wil gewoon weten wat voor een persoon jij bent. ‘Persoon’ staat letterlijk voor doorklinken, van het Latijnse persona. ‘Per’ betekent ‘door’ en ‘soon’ komt van ‘sonare’, wat ‘klinken’ betekent. Wat klinkt er in je door? Wat voor toon sla je aan, wat brengt jou in de juiste stemming en wat maakt je gelukkig? Ik las eens dat rust de hangmat is van ons geluk. Bij rust horen stilte, harmonie en in balans zijn.

Dat klinkt mooi en daar hoef je niets voor te doen, sterker nog, wanneer je daarbij in de weg loopt ben je zelf de grootste dissonant. Wees eens stil en luister. Luister naar je innerlijke stem en durf te zijn wie je werkelijk bent. Vind zo ook in het hart der dingen de zeldzame rust van een vervuld bestaan. Het zoeken en het verlangen zijn immers zojuist thuisgekomen. Klinkt dat als muziek in je oren? Doe wel en zie niet om. Geniet van je vrijheid. Dit schrijf ik wanneer hele volksstammen als kuddedieren achter de hype van The Secret van Rhonda Byrne aanlopen. Het gaat hier om eeuwenoude kennis, het is oude wijn in nieuwe zakken. Laat mij maar vloeken in deze kerk.

(Dit verhaal heb ik als columnist voor het blad Vertel eens geschreven).

Wanneer ik je vraag naar me te luisteren en je geeft me goede raad, doe je niet wat ik je vraag. Wanneer ik je vraag naar me te luisteren en je zegt dat ik me niet moet voelen zoals ik me voel, neem je mijn gevoelens niet serieus. Wanneer ik je vraag naar me te luisteren en je denkt van alles te moeten doen om mijn probleem op te lossen, help je me niet, hoe vreemd het ook lijkt. Luister! Alles wat ik wil, is dat je naar me luistert! Niets zeggen, niets doen, alleen luisteren. Ik kan zelf wel handelen, ik ben niet zonder bronnen, misschien moedeloos en verward maar niet zonder bronnen. Wanneer jij iets voor me doet, wat ik zelf zou hebben, kunnen en moeten doen draag je bij aan mijn angst en mijn zwakte. Maar wanneer je het feit accepteert dat ik me voel zoals ik me voel, hoe vreemd die gevoelens ook lijken, dan kan ik ophouden met mijn pogingen om jou te overtuigen en kan ik eindelijk proberen te begrijpen wat de achtergrond van mijn gevoelens is.

En als dat duidelijk is, komen ook de antwoorden en heb ik geen raad nodig. Zelfs vreemde gevoelens hebben een zin, wanneer men begrijpt wat erachter steekt. Misschien helpt bidden daarom, soms, omdat God niet praat, geen goede raad geeft en niet probeert de zaken te regelen, hij luistert alleen en laat je zelf de problemen oplossen. Daarom bid ik je, luister naar me.

(De inspiratiebron van deze tekst is dr Leo Buscaglia (1924 – 1998)).